मेरो मनको सम्पूर्ण कुरा

प्रिय दिपु,

तिमी र मेरो पहिलो भेट मलाई सम्झना भएअनुसार २०७५ साल असोज २६ गते, शुक्रबार, अर्थात् १२ अक्टोबर २०१८ का दिन चाबहिल चोकमा भएको थियो। दशैंको समय भएकाले वरिपरि अलि भीडभाड थियो। तिमी चाबहिल चोकमा उभिएकी थियौ, अनि हामी पहिलोपटक आमनेसामने भयौँ। तिम्रो त्यो पहिलो मुस्कान आजसम्म पनि मेरो मनमा ताजै छ। मैले अलिकति संकोच र अलिकति उत्साहका साथ “दीपा हो?” भनेजस्तो सम्झना छ। त्यो सामान्य देखिने क्षण वास्तवमा मेरो जीवनको सबैभन्दा महत्वपूर्ण सुरुवात थियो भन्ने कुरा त्यतिबेला कहाँ थाहा थियो र?

त्यसपछि हाम्रो अर्को भेट चाबहिलकै फिल्म हलमा भयो। हामीले सँगै फिल्म हेर्‍यौँ। फिल्म हेर्दै गर्दा एउटा सानो केटाले मेरो टाउकोमा हानेको घटना र त्यसपछि बनेको हाँसोको वातावरण आज पनि सम्झँदा मन हलुका हुन्छ। फिल्म सकिएपछि हामीले खाजा खायौँ र बौद्ध स्तूपतिर गयौँ। त्यहाँ पूर्वतिर फर्केर बसेका थियौँ। त्यही दिन मैले तिमीलाई आफ्नो प्रेम प्रस्ताव राखेँ, अनि तिमीले त्यसलाई स्वीकार गर्‍यौ। मेरो जीवनमा पहिलोपटक कसैले मेरो प्रेमलाई स्वीकार गरेको त्यो क्षण मेरो लागि अनमोल र विशाल उपहारजस्तै थियो।

हामी क्रमशः भेट्दै गयौँ। मैले आमालाई तिम्रो फोटो देखाएको थिएँ र तिम्रो बारेमा धेरै कुरा गरेको थिएँ। सुरुदेखि नै तिमी यस घरमा केवल बुहारी भएर होइन, मेरो जीवनसाथी भएर आउनुपर्छ भन्ने चाहना मेरो मनमा थियो। तर आज फर्केर हेर्दा, त्यो चाहनाअनुसार मैले तिमीलाई सम्मान, सुरक्षा र साथ दिन सकिनँ भन्ने कुराले मलाई धेरै पछुतो हुन्छ।

एक समय आमाको स्वास्थ्य समस्या हुँदा तिमी कपन शाखामा काम गर्न पुगिसकेकी थियौ। त्यही बेला मैले रिस वा अहंकारमा तिमीलाई “तिमी मेरो लागि योग्य केटी होइनौ” जस्तो तुच्छ र चोट पुर्‍याउने कुरा भनेँ। त्यो वाक्यको दोष र पछुतो आजसम्म पनि मेरो मनमा छ। तिमीले त्यस्तो शब्द कहिल्यै सुन्नु नपर्ने थियो, विशेषगरी त्यो मानिसबाट जसले तिमीलाई सबैभन्दा धेरै माया गर्छु भन्थ्यो।

भगवान्को कृपाले आमाको स्वास्थ्य सुधार भयो र हामी फेरि भेट्दै गयौँ। एकपटक म गाडी लिएर आएको थिएँ र तिमीलाई लिएर कपन डाँडातिर गएका थियौँ। त्यहाँ तिम्रो कानको टप हरायो। मैले “चिन्ता नगर, म तिमीलाई फेरि बनाइदिन्छु” भनेको थिएँ। त्यो टप तिम्रा बुबाले बनाइदिनुभएको रहेछ। मैले सुन पसलेलाई सोध्दा करिब पाँच हजार रुपैयाँ लाग्छ भनेका थिए। तर मैले आजसम्म पनि त्यो टप बनाएर दिन सकिनँ। आज यो कुरा सम्झँदा मलाई लाग्छ—मेरा धेरै वाचा साना लागे पनि तिम्रो मनका लागि ती साना थिएनन्।

त्यसपछि नयाँ वर्षतिर हामी बाफल र लाकुरी भञ्ज्याङ घुम्न गयौँ। त्यो यात्रा कति रमाइलो र कति चुनौतीपूर्ण थियो! स्कुटरमा जाँदा झन्डै लड्यौँ, छोटो बाटो भन्दै गलत बाटो समात्यौँ, असिना र पानीले भिजायो। तिमीले स्कुटर ढलाउँदा हिलोले तिमीलाई पुरै छोपेको दृश्य सम्झँदा आज पनि हाँसो र माया एकैपटक आउँछ। त्यो उकालो सायद हाम्रो जीवनकै सबैभन्दा गाह्रो उकालोमध्ये एक थियो। राति चिप्लो ओरालोबाट झर्दै, भोकै-प्यासै ग्वार्कोसम्म आइपुग्दा हामी दुवैको हालत यस्तो थियो कि न तिमीले मलाई चिन्न सक्ने, न मैले तिमीलाई। हामी दुवै हिलाम्मे थियौँ। तिमी त्यहाँबाट पाथो गयौ, म घर पुगेँ। आजसम्म कुनै यात्राले त्यति चुनौती दिएको छैन, तर त्यो दिन पनि हामीले एकअर्काको हात छोडेनौँ।

त्यसअघि हामी रमेश दाइले गाडी चलाएर लगेका बेला कुलेखानी र दामन गएका थियौँ। दामनको चिसो पहाडमा हामीले जीवनको अन्त्यसम्म सँगै हिँड्ने प्रण गरेका थियौँ। त्यहाँ हामीले एकअर्कालाई चुम्बन गरेका थियौँ। त्यो सम्झना आज पनि मेरो मनले उस्तै उत्सुकता र मायासाथ सम्झन्छ। सायद हाम्रो जीवन सजिलो नहुने संकेत त्यही यात्राहरूले पहिले नै दिएका थिए, तर त्यसबेला मसँग तिम्रो हात थियो, र त्यही नै मेरो हिम्मत थियो।

तिमी आफ्नै खुट्टामा उभिन सकून्, माइतीका लागि पनि केही गर्न सकून् भनेर हामीले मिलेर एनसेलसम्बन्धी केही काम गर्ने योजना बनाएका थियौँ। त्यो योजना पूर्ण रूपमा असफल भयो। तिमीलाई बलियो उद्यमी बनाउने मेरो सपना अधुरै रह्यो। तर त्यसपछि मैले तिमीलाई सहयोग गर्ने तरिका खोज्नुको सट्टा कतिपय अवस्थामा उल्टै निराश बनाइदिएँ।

मलाई कोभिड हुँदा तिमीले मेरो भिडियो खिचेकी थियौ। त्यही दिन पनि मैले तिमीलाई नराम्रोसँग गाली गरेँ। तिमी धेरै रोयौ। आज त्यो क्षण सम्झँदा मेरो मन भारी हुन्छ। तिमीले मलाई स्याहार र साथ दिइरहेकी थियौ, तर मैले तिमीलाई धन्यवाद दिनुको सट्टा चोट दिएँ।

त्यसपछि हाम्रो जीवनको अर्को ठूलो अध्याय सुरु भयो—हाम्रो विवाह। विवाह गरेर घर फर्कँदा नख्खुको उकालोमा सुजनले गाडीको बारेमा केही भनेको थियो। त्यो कुरा सुनेर मेरो मनमा डर पैदा भएको थियो—परिवारले तिमीलाई स्वीकार गर्ला कि नगर्ला? तर त्यो डरलाई मैले खुला रूपमा तिमीसँग बाँडिनँ, न त तिमीलाई सुरक्षित महसुस गराएँ।

विवाहको पहिलो साँझ घरमा धेरै मानिस थिए। मैले मजाकमै भए पनि भातसँग सम्बन्धित एउटा कुरा भनेँ, र तिमी भान्सामा एक्लै रोयौ। पछि ओछ्यानमा आएर पनि रोयौ। पछि मात्रै मैले बुझें—तिमीलाई माइतीघरको याद आएको थियो, नयाँ घर, नयाँ मानिस र नयाँ वातावरणले तिमीलाई भावुक बनाएको थियो। त्यो समयमा तिमीलाई अँगालो, धैर्य र समझदारी चाहिएको थियो। तर म तिम्रो भावनालाई बुझ्न ढिलो गरेँ।

भोलिपल्ट बिहान तिमी नुहाएर पूजा कोठामा गयौ। त्यसपछि श्रीयन्त्र हराएको घटना भयो र आमाले त्यसलाई ठूलो विषय बनाउनुभयो। त्यो दिन सम्झँदा मलाई आज पनि लाग्छ—तिम्रो कुनै दोष नहुँदा पनि तिमीमाथि शंका र तिरस्कार भयो, र तिम्रो श्रीमान् भएर मैले तिमीलाई जोगाउन सकिनँ। आमाको मनमा पाप नहोला, तर उहाँको रुखो व्यवहार, हाम्रो भाग्य र मेरो कमजोरीले तिमीलाई निरन्तर पेल्दै लग्यो। म भित्रभित्रै दुख्थेँ, तर तिम्रो पक्षमा स्पष्ट रूपमा उभिन सकिनँ। यही मेरो सबैभन्दा ठूलो गल्तीमध्ये एक हो।

विवाहपछि साधारण हनिमुनका लागि समेत तिमीलाई पोखरा लैजान सकिनँ। मैले पैसालाई कारण बनाएँ, तर सत्य के हो भने मैले तिम्रो मनको चाहना बुझ्नै सकिनँ। श्रीमान् भएर तिमीलाई खुसी बनाउनुपर्ने साना अवसरहरू पनि मैले गुमाएँ।

पछि तिमी गर्भवती भयौ। मैले तिमीलाई डिजिटल एजमा जबरजस्ती काम गर्न लगाएँ। गर्भावस्थाका कारण तिम्रो शरीर, हर्मोन, मनोदशा र ऊर्जा बदलिएको थियो। त्यो बेला तिमीलाई मेरो साथ, माया, धैर्य र संरक्षण चाहिएको थियो। तर मैले तिमीलाई “काम गर्न मन नलाग्ने, अल्छी” भन्ने आरोप लगाएँ। अझै दुःखको कुरा, मैले आमासँग पनि तिम्रो बारेमा कुरा गरेँ। आमाले तिमीलाई अरूसँग तुलना गर्नुभयो, गाउँले संस्कारको कुरा उठ्यो, र तिमी रोएर गयौ। आज त्यो दृश्य सम्झँदा मेरा आँखा रसाउँछन्। तिमी पेटमा हाम्रो बच्चा बोकेर थकित, डराएकी र असहाय थियौ, अनि म तिम्रो सबैभन्दा ठूलो सहारा बन्नुपर्ने मान्छे भएर पनि तिम्रो पीडाको कारण बनेँ।

त्यसपछि छोरीको विषयमा पनि कहिले छोरा चाहिने कुरा, कहिले अरू अनावश्यक तनावहरू आए। तर भगवान्ले हाम्रो मायालाई आशीर्वाद दिनुभयो र हाम्रो छोरी जन्मिइन्। तिमी र छोरी मेरा लागि एउटा छुट्टै संसार भयौ—यस्तो संसार जसको कल्पना पनि शब्दले गर्न सकिँदैन।

छोरी सी-सेक्सनबाट जन्मिइन्। आज आएर मैले बुझें कि सी-सेक्सनपछि दूध आउन केही समय लाग्न सक्छ। तर त्यतिबेला अज्ञानताका कारण तिमीमाथि फेरि अनावश्यक व्यवहार भयो। त्यो अवस्थामा पनि मैले तिमीलाई आवश्यक संरक्षण दिन सकिनँ। तिमी शरीरको पीडा, निद्राको कमी, मानसिक तनाव र नयाँ आमाको जिम्मेवारीसँग लडिरहेकी थियौ, तर मैले तिम्रो पीडालाई पूरा रूपमा महसुस गर्न सकिनँ।

छोरी अलि ठूलो हुँदै गइन्। अफिस खुल्ने अवस्था आयो। भगवान्को कृपाले हाम्रो काम पनि विस्तार हुन थाल्यो। हामी गाडीमा हिंड्न थाल्यौँ। छोरीलाई नर्भिक लैजाँदा अफिसमा घुमाएको क्षण आज पनि मेरो लागि ठूलो सम्झना हो। पछि पाँच महिनाको भातखुवाइमा तिमी माइतीबाट आएकी थियौ। त्यो दिन हामी सबै अफिस खोल्न गएका थियौँ। तिमीले पछि “मलाई पनि अफिस जान मन थियो” भनेकी थियौ। त्यो सुन्दा मलाई धेरै अपराधबोध भयो। तिमीलाई घर र बच्चाको सीमाभित्र मात्रै राखेर मैले तिम्रो इच्छा, पहिचान र सहभागितालाई बेवास्ता गरेँ।

छोरी सानी हुँदा तिमीलाई उनलाई लिएर बाहिर घुम्न निकै मन लाग्थ्यो। तर म आमाको आज्ञा पालना गर्ने मान्छे बनेर बसेँ। उहाँको वातावरण र सोचले त्यस्तो कुरालाई समर्थन गर्दैनथ्यो। तर मुख्य जिम्मेवारी मेरो थियो—मैले तिमीलाई समर्थन गर्नुपर्थ्यो। मैले गरिनँ। तिमीले छोरीलाई स्ट्रोलरमा राखेर घुमाउँदा कति खुसी हुन्थ्यौ, त्यो आज पनि म स्पष्ट महसुस गर्न सक्छु।

लक्ष्मीपूजाको दिन तिमीलाई पनि अफिसको पूजामा जान मन रहेछ। मैले त्यो पनि बुझिनँ। आज त्यो दिन सम्झँदा मेरो मन दुख्छ। श्रीमान् भएर मैले तिमीलाई जीवनमा सहभागी गराउने, तिम्रो इच्छा बुझ्ने, तिम्रो सम्मान गर्ने जिम्मेवारी पूरा गर्न सकिनँ। मनमा माया छ भन्दैमा व्यवहारमा सम्मान नदिने हो भने त्यो माया अपूरो मात्रै होइन, शून्य जस्तै हुन्छ भन्ने कुरा अहिले बुझ्दैछु।

छोरीको पहिलो जन्मदिनमा तिमी उनलाई पशुपतिनाथ घुमाउन चाहन्थ्यौ। तिम्रो अपरेशन भएको थियो, शरीर दुखिरहेको थियो, तिमी थकित थियौ। तर मैले त्यही कुरामा पनि रिसाएँ र जबरजस्ती गएको जस्तो व्यवहार गरेँ। मैले तिमीलाई “म तिम्रो जीवनको भाग हुँ, तिमी एक्लो छैनौ” भन्ने अनुभूति दिन सकिनँ। यो सम्झँदा आज पनि मेरो मन खाली हुन्छ। बितेको समय फिर्ता ल्याउन सकिँदैन, तर त्यसबाट सिकेर बाँकी जीवनमा फरक हुन सकिन्छ कि भन्ने आशा मात्र राख्न सक्छु।

छोरी ठूली हुँदै गइन्, तर घरमा तिमी झन् एक्लो हुँदै गयौ। कमाइ नगर्ने बुहारी भनेर तिमीलाई उचित मूल्य नदिइएको हुन सक्छ। आमाको रुखो व्यवहार, मेरो असहयोगी चरित्र र आफ्नै खुट्टामा तुरुन्त उभिन नसक्ने परिस्थितिले तिमीलाई कोठाभित्र एक्लो हुन बाध्य बनायो। तर म फेरि पनि भन्न चाहन्छु—त्यो अवस्थाको मुख्य जिम्मेवारी मेरो थियो। तिम्रो श्रीमान् भएर तिमीलाई सुरक्षित, सम्मानित र साझेदार महसुस गराउनुपर्ने काम मैले गर्न सकिनँ।

पछिल्लो समय तिम्रो पित्तथैलीको समस्याले तिमीलाई धेरै दुख दियो। तिमी बिरामी हुँदा विगतका ती सबै दिनहरू एकपछि अर्को गरेर मेरो आँखाअगाडि आए। मैले तिमीलाई श्रीमान्ले दिनुपर्ने साथ, माया र सुरक्षा दिन नसकेको बोधले म रोइरहेँ। छोरीले समेत “बाबालाई मामाको माया लागेर रोएको हो?” भनेर सोधी। त्यो प्रश्नले मेरो मन चिरियो। म तिमीलाई माया गर्थें, दिपु। तर केवल मनभित्रको माया पर्याप्त रहेनछ। व्यवहारमा देखिन नसकेको माया, तिमीलाई सुरक्षा र सम्मान दिन नसकेको माया, तिम्रो घाउ निको पार्न सक्दैन रहेछ।

आज तिमी माइती गयौ। तिमीले मेरो व्यवहारका कारण म तिम्रो श्रीमान् हुन लायक छैन भन्ने निष्कर्षमा पुगेकी छौ। साँचो भन्नुपर्दा, तिमीले त्यस्तो महसुस गर्नुको कारण मैले नै बनाएको हुँ। मैले धेरै ढिलो बुझें, र तिमीले निर्णय धेरै चाँडो लियौ भन्ने अधिकार पनि मलाई छैन। तिमीले वर्षौँसम्म सहेर, बुझाएर, रोएर, एक्लिएर अन्ततः आफ्नो आत्मसम्मानको पक्षमा निर्णय लिएकी हौ।

आज म पछुतोको यस्तो अवस्थामा छु जहाँ न त तिमीलाई पुरानै घरमा फर्कन दबाब दिन सक्छु, न त तिमीलाई पूर्ण रूपमा छोड्न सक्ने मनस्थितिमा छु। लगातार धेरै दिनदेखि म तनावमा छु। तिमी फर्किन्छ्यौ भन्ने आशा थियो, तर तिमी तयार नभएको सुन्दा हामी फेरि कहिल्यै एक हुन नसक्ने डरले मलाई घेर्छ।

तर दिपु, म तिमीलाई एउटा कुरा स्पष्ट भन्न चाहन्छु—यो पत्र तिमीलाई दोषी बनाउन, भावनात्मक दबाब दिन वा तुरुन्तै फर्कन बाध्य पार्न लेखिएको होइन। म केवल तिमीलाई यो देखाउन चाहन्छु कि मैले आफ्नो गल्ती बुझ्न थालेको छु। म तिमीलाई पुरानै अवस्थामा फर्कन भनिरहेको छैन। म तिमीलाई नयाँ घर, नयाँ सीमा, नयाँ व्यवहार र वास्तविक सम्मानसहितको नयाँ जीवनबारे सोच्न अनुरोध गर्दैछु।

तिमीलाई समय चाहिन्छ भने म समय दिन तयार छु। तिमीलाई दूरी चाहिन्छ भने म त्यसको सम्मान गर्नेछु। तिमी काउन्सेलिङ चाहन्छ्यौ भने म तयार छु। छुट्टै बसाइ, परिवारसँग स्पष्ट सीमा, आर्थिक जिम्मेवारी, छोरीको हेरचाह, तिम्रो काम र तिम्रो स्वतन्त्रताको बारेमा स्पष्ट योजना बनाउन म तयार छु। म शब्दले मात्र होइन, व्यवहारले परिवर्तन देखाउन चाहन्छु।

आज राति यो खाली कोठामा एक्लै बस्दा तिमी नभएको अनुभूति असह्य भइरहेको छ। तिमी बिना यो घर घरजस्तो लाग्दैन। मेरो वरिपरि सबै कुरा छ, तर मेरो मन रित्तो छ। सायद जीवन यसरी नै खाली हुँदै जाने हो कि भन्ने डर लाग्छ। तर त्यो डरको आधारमा तिमीलाई कुनै निर्णय गर्न बाध्य पार्नु सही हुँदैन भन्ने पनि म बुझ्छु।

म तिमीलाई केवल यति भन्न चाहन्छु—म तिमीलाई अत्यन्तै सम्झिरहेको छु। म तिमीलाई धेरै माया गर्छु। आजसम्म मैले तिमीलाई माया गर्छु भन्ने विश्वास थियो, तर अहिले आएर तिमीलाई सम्मान, सुरक्षा, स्वतन्त्रता र साथ दिनु नै मायाको साँचो रूप रहेछ भन्ने बुझ्दैछु।

तिमी तयार हुँदा, एकपटक शान्त भएर कुरा गरौँ। म बहाना बनाउने छैन। म तिमीलाई दोष दिने छैन। म तिम्रो कुरा बीचमा रोकेर आफ्नो बचाउ गर्ने छैन। म केवल सुन्न चाहन्छु—तिमीले कति सह्यौ, कहाँ-कहाँ एक्लो महसुस गर्‍यौ, र अब तिमीलाई के चाहिन्छ।

तिमी फर्कनैपर्छ भन्ने मेरो अधिकार छैन। तर मलाई आफू परिवर्तन भएको प्रमाणित गर्ने एउटा निष्पक्ष अवसर मिलोस् भन्ने आशा छ। त्यो अवसर तिमीले दिन सक्छौ वा सक्दिनौ—त्यो तिम्रो निर्णय हो, र म त्यसको सम्मान गर्नेछु।

दिपु, म तिमीलाई साँचो हृदयले माया गर्छु। म तिमीलाई आजभन्दा राम्रो जीवन दिन चाहन्छु—पुराना गल्ती लुकाएर होइन, तिनलाई स्वीकार गरेर; पुरानो घरमा जस्ताको तस्तै फर्काएर होइन, तिमी सुरक्षित र सम्मानित हुने नयाँ आधार बनाएर।

तिमीलाई तुरुन्तै उत्तर दिनु पर्दैन। केवल यो पत्र शान्त भएर पढिदेऊ। यही मेरो विनम्र अनुरोध हो।

तिमीलाई धेरै सम्झिरहेको, तिम्रो सुमेन्द्र